Shpesh mendohet se shëndeti riprodhues fillon kur një person bëhet seksualisht aktiv dhe përfundon pasi kalon vitet riprodhuese. Në realitet, ai është relevant gjatë gjithë jetës. Në adoleshencë Kjo periudhë përfshin ndryshime të rëndësishme fizike dhe hormonale. Të rinjtë kanë…
Shëndeti riprodhues është një fushë shumë e gjerë. Ai përfshin: • njohjen dhe kujdesin për sistemin riprodhues; • edukimin dhe informacionin për shëndetin seksual e riprodhues; • planifikimin familjar dhe kontracepsionin; • fertilitetin dhe infertilitetin; • kujdesin para, gjatë dhe…
Shëndeti riprodhues është pjesë e shëndetit të përgjithshëm dhe nuk lidhet vetëm me shtatzëninë apo lindjen. Ai përfshin mirëqenien fizike, mendore dhe sociale në çështjet që lidhen me sistemin riprodhues, funksionet e tij dhe proceset riprodhuese. WHO e përfshin në…
1 në 3 gra në botë ka përjetuar dhunë fizike dhe/ose seksuale gjatë jetës së saj, sipas WHO. Gratë kryejnë më shumë punë të papaguar të kujdesit sesa burrat në çdo rajon të botës, sipas ILO/UN Women. Gratë vazhdojnë të…
Mund të kontribuojmë duke: • folur hapur për barazinë gjinore mësuar për të drejtat tona; • kundërshtuar diskriminimin; • mosnormalizuar dhunën dhe ngacmimin; • mbështetur gratë dhe vajzat; • promovuar ndarjen e barabartë të punës së kujdesit; • kërkuar llogaridhënie…
Për shembull, një grua mund ta ketë ligjërisht të drejtën për punë, por nëse nuk ka qasje në kujdes për fëmijët, përballet me diskriminim ose nuk ka transport të sigurt, mundësia reale për punësim mund të jetë shumë më e…
Barazia gjinore nuk përfiton vetëm gratë. Kur gratë kanë qasje të barabartë në: arsim → punë → të ardhura → vendimmarrje → shëndet → drejtësi përfiton edhe familja, komuniteti dhe ekonomia. Një shoqëri ku gjysma e popullsisë nuk mund të…
Një qasje e rëndësishme është intersectionality – ndërthurja e formave të diskriminimit. Një grua mund të përballet njëkohësisht me diskriminim për shkak të: • gjinisë; • aftësisë së kufizuar; • moshës; • statusit ekonomik; • vendbanimit; • përkatësisë etnike; •…
Diskriminimi gjinor mund të ndodhë në shumë fusha: Në familje: • kur vendimet merren vetëm nga burrat. Në arsim: • kur vajzat dekurajohen nga fusha të caktuara. Në punësim: • kur gratë diskriminohen për shkak të gjinisë, shtatzënisë ose statusit…
Një prej formave më pak të dukshme të pabarazisë është puna e papaguar. Puna e shtëpisë dhe kujdesi për familjen shpesh konsiderohen si “detyrime normale” të grave, edhe pse kërkojnë kohë dhe energji. Kjo përfshin: • gatimin; • pastrimin; •…
Pjesëmarrja e grave në tregun e punës në Kosovë vazhdon të jetë dukshëm më e ulët krahasuar me burrat. Arsyet lidhen me faktorë të ndryshëm, përfshirë: • kujdesin e papaguar për fëmijët dhe familjen; • mungesën ose koston e shërbimeve…
Në Kosovë, barazia gjinore dhe ndalimi i diskriminimit janë të garantuara në kuadër të sistemit kushtetues dhe ligjor. Kushtetuta e Republikës së Kosovës garanton barazinë para ligjit dhe ndalon diskriminimin. Kosova gjithashtu ka Ligjin për Barazi Gjinore, i cili përcakton…
Në shumë vende, gratë historikisht kanë pasur më pak mundësi të zotërojnë tokë, prona dhe pasuri. E drejta për pronë është e rëndësishme sepse lidhet me: pavarësinë ekonomike → sigurinë → mundësinë për të marrë vendime → fuqizimin. Kur një…
